Khu kinh tế mở là gì

-
*

*
*
*
*

Kể từ khi có quyết định phê duyệt quy hoạch chung Khu kinh tế mở Chu Lai, qua 6 năm đi vào triển khai hoạt động, đến nay, Khu kinh tế mở Chu Lai đã cấp phép cho 61 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký gần 1,5 tỷ USD.

Bạn đang xem: Khu kinh tế mở là gì


*
Cầu Cửa Đại – Hướng mở cho phát triển du lịch vùng Đông tỉnh Quảng Nam

Trong đó, các dự án công nghiệp là chủ yếu, chiếm trên 94%, chưa có dự án đầu tư vào Khu thương mại tự do; có 01 dự án đang nghiên cứu đầu tư vào Khu đô thị nhưng còn mang tính chất thăm dò; có 05 dự án đầu tư vào Khu du lịch, trong đó chỉ có 01 dự án đang triển khai xây dựng tiêu chuẩn 04 sao, 03 dự án đang hoạt động cầm chừng, chờ cơ hội nhưng với qui mô nhỏ, 01 dự án đang tiến hành BT - GPMB nhưng trong tình trạng chờ sức hút của thị trường mới triển khai đầu tư xây dựng.

Vẫn chưa phát huy được hết giá trị của một khu Kinh tế mở

Nhìn vào tổng thể các dự án đầu tư cho thấy, quy hoạch các khu chức năng trên địa bàn Khu kinh tế mở Chu Lai gần như chưa phát huy được các ý tưởng ban đầu, không hơn khu công nghiệp là mấy, mặc dù có những dự án lớn nhất cả nước đang triển khai hoạt động như dự án sản xuất và lắp ráp ô tô, dự án sản xuất kính nổi, dự án sản xuất Soda, dự án sản xuất pin năng lượng mặt trời... nhưng đây cũng chỉ là những dự án công nghiệp.

Để phát huy hiệu quả đầu tư xây dựng cũng như biến các ý tưởng quy hoạch Khu kinh tế mở Chu Lai thành hiện thực, phát triển các phân khu chức năng cần quan tâm đến một số vấn đề như sau:

Đối với phát triển công nghiệp, có thể khẳng định Khu kinh tế mở Chu Lai đã thành công trong lĩnh vực này, giá trị sản xuất công nghiệp chiếm gần 20% so với cả tỉnh, nhiều nhà máy sản xuất công nghiệp lớn nhất của Việt Nam đã xuất hiện tại đây và Chu Lai cũng đã thu hút được một số nhà đầu tư công nghiệp có hàm lượng khoa học kỹ thuật và công nghệ cao như nhà máy sản xuất linh kiện điện tử, nhà máy sản xuất kính hoa, kính cường lực... bên cạnh đó cũng đã xuất hiện khu công nghiệp phụ trợ làm động lực cho việc hình thành Trung tâm công nghiệp cơ khí ô tô quốc gia tại đây. Các hạ tầng phục vụ cho phát triển Công nghiệp cũng đang được hình thành như nạo vét luồng vào cảng Kỳ Hà để phục vụ cho tàu 20.000 tấn, đầu tư xây dựng cảng Tam Hiệp, hệ thống giao thông kết nối... Tuy nhiên, để đón đầu cơ hội phát triển công nghiệp, Khu kinh tế mở Chu Lai cần phải có chiến lược phát triển rõ ràng, trước hết phải xác định tôn chỉ công nghiệp phải là ngành đi trước một bước và làm động lực để thúc đẩy các ngành kinh tế khác phát triển. Để làm được điều này cần phải tạo thêm quỹ đất để phát triển - quỹ đất thực tế cho phát triển ngành này hiện nay gần như đã hết, khu công nghiệp Bắc Chu Lai chỉ còn 5 – 6 ha giai đoạn 1, khu công nghiệp Tam Hiệp đang được đầu tư xây dựng, các khu công nghiệp khác thì chưa có cơ sở hạ tầng. Vì vậy phải ưu tiên trước hết cho đầu tư mở rộng giai đoạn 2 khu công nghiệp Bắc Chu Lai, đẩy nhanh tiến độ đầu tư Khu công nghiệp Tam Hiệp, thực hiện BT - GPMB khu nghiệp Tam Anh và Tam Thăng, nghiên cứu quy hoạch thêm một số khu công nghiệp có quy mô vừa và nhỏ để đa dạng hóa đối tượng và loại hình đầu tư.

Về lĩnh vực thu hút đầu tư, cần chú ý đến các ngành có giá trị gia tăng cao, có hàm lượng khoa học kỹ thuật, kiểm soát được ô nhiểm môi trường... bởi một thực tế hiện nay là Khu kinh tế mở Chu Lai đang có sự du nhập rất lớn các dự án sản xuất công nghiệp từ TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương về do quỹ đất ở các khu vực đó còn rất ít và lĩnh vực kêu gọi đầu tư của các khu vực này tập trung đến những ngành có giá trị gia tăng cao, có hàm lượng khoa học kỹ thuật lớn, đảm bảo nghiêm ngặt về môi trường... hơn nữa giá thuê đất ở đó rất đắt đỏ. Vì vậy, đây là cơ hội lựa chọn những ngành nghề đầu tư cho Khu kinh tế mở Chu Lai trong thời gian đến.

Đối với phát triển du lịch, trong quy hoạch chung được duyệt, Chu Lai có đến 2100ha để phát triển, nếu sáp nhập thêm dự án sắp xếp dân cư ven biển thì quỹ đất phát triển du lịch lên đến 10.000 ha nhưng thực tế 6 năm vừa qua, du lịch của Chu Lai vẫn chưa phát triển, các dự án vào đây chủ yếu là để nghiên cứu, thăm dò, bởi một thực tế là phát triển du lịch của Chu Lai đang bị cạnh tranh bởi Thành phố Đà Nẵng và Khu kinh tế Chân mây - Lăng Cô, hai địa phương này có quỹ đất còn lớn và sở hữu những vị trí rất đẹp, cơ sở hạ tầng kinh tế và xã hội tốt hơn nhiều so với Khu kinh tế mở Chu Lai. Vì vậy, nhận định trong vòng 5 năm tới, phát triển du lịch dịch vụ của Khu kinh tế mở Chu Lai sẽ cầm chừng. Tuy nhiên Chu Lai vẫn có những hướng mở nhất định nếu biết tận dụng thành công và có giải pháp hợp lý cho hướng đi ngành này.

Hướng mở để khắc phục tồn tại, phát huy hiệu quả thực sự

*
Chặng đường đầu tư phát triển 6 năm qua cho thấy, Chu Lai gần như đã tự đánh mất cơ hội bằng việc đưa ra các tiêu chuẩn đầu tư cho ngành này quá cao, trong khi đó cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội chưa đảm bảo, thu nhập người dân còn thấp, dân số cơ học chưa nhiều...tiêu chuẩn đầu tư ở đây phải 5 sao trở lên, suất đầu tư 1 triệu USD/ha...nên chưa thu hút được các nhà đầu tư vừa và nhỏ. Nên nhớ rằng quy mô các dự án du lịch phụ thuộc vào sức hút thị trường sở tại chứ không phải do cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư quyết định.

Kết quả của sự gượng ép sẽ không bao giờ bền vững và thực tế đã chứng minh, Quảng Nam nói chung và Khu kinh tế mở Chu Lai nói riêng được mệnh danh là địa phương có nhiều dự án du lịch ven biển được thu hồi nhiều nhất cả nước. Vì vậy, để có hướng đi cho ngành này nên chú ý đến các điểm sau đây:

Cần phải quy hoạch lại không gian vùng để phát triển ngành du lịch dịch vụ, trong đó dãi ven biển phải chú ý đến các vùng đệm sinh thái làm chức năng điều hòa- khu vực này phục vụ cho phát triển các bãi tắm công cộng, khu vực vui chơi giải trí cộng đồng có gắn liền với biển, làng chài...ngoài ra cần phải phân khu ven biển nào phục vụ cho phát triển các khu du lịch cao cấp từ 4 sao trờ trên, quy mô vừa từ 2-3 sao.... để đa dạng hóa đối tượng thụ hưởng, có như vậy mới tạo được lợi thế thị trường để phân khúc trong công tác xúc tiến và kêu gọi đầu tư.

Đối với phát triển khu đô thị, Chu Lai có quỹ đất khá lớn để phát triển với hơn 10.000ha, địa chất công trình khá tốt, vị trí đẹp, được bao bọc bởi các các nhánh sông và hồ. Tuy nhiên các khu vực này có rất nhiều dân cư bản địa đang sinh sống, tập tục và văn hóa làng luôn gắn chặt nên việc bồi thường, tái định cư đi nơi khác là vấn đề rất khó khăn. Hơn nữa hiện nay chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư của tỉnh Quảng Nam chưa thật sự mở nên trên bình diện chung đây là những rào cản lớn cho việc triển khai các dự án đầu tư vào lĩnh vực này.

Để có hướng đi cho phát triển các khu đô thị trong thời gian đến, trước hết Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai cần tạo ra quỹ đất trống để làm mồi cho các dự án đô thị khác bằng việc tạo điều kiện tối đa về cơ chế chính sách như bồi thường, giải phóng mặt bằng; đơn giá cho thuê đất, giao đất; giải quyết thủ tục hành chính; hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu đến chân công trình (những chính sách này thuộc thẩm quyền Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai) nhằm thu hút các dự án đầu tư tiên phong bởi một thực tế là hiện nay Khu kinh tế mở Chu Lai chưa có dự án khu đô thị nào triển khai xây dựng cả, nếu có cũng chỉ đang trong quá trình nghiên cứu, thăm dò.

Xem thêm: 1️⃣【 "Mạnh Nhất" Hướng Dẫn Chơi Violet Liên Quân, Cách Chơi Violet Mùa 16 Liên Quân

Đối với Khu thương mại tự do, đây là khu thương mại tự do đầu tiên và duy nhất của Việt Nam trên địa bàn Khu kinh tế mở Chu Lai nhằm áp dụng thí điểm một số mô hình, cơ chế quản lý kinh tế và chính sách mới liên quan đến hoạt động đầu tư và thương mại để đẩy nhanh quá trình phát triển Khu kinh tế mở Chu Lai, đồng thời phù hợp các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, diện tích cho phát triển khu này khá lớn 1650ha. Tuy nhiên đến nay Khu thương mại tự do Chu Lai vẫn chưa có nhà đầu tư nào xuất hiện, nguyên nhân chính thể hiện trên 02 vấn đề.

- Mô hình Khu thương mại tự do đã phát triển từ lâu trên thế giới, gần 50 năm nên việc mặn mà với Khu thương mại tự do không phải là lớn.

- Cơ chế chính sách cho Khu thương mại tự do Chu Lai quá thấp, nếu nói là tụt hậu và không có hướng mở. Qua nghiên cứu các Khu thương mại tự do trên thế giới cho thấy, cơ chế chính sách của họ hoàn toàn khác với cách làm của Việt Nam. Trong khu thương mại tự do của họ (Khu kinh tế Incheon Hàn Quốc, Batam Indonexia, Thẩm Quyến, Thiên Tân Trung Quốc... ) đều cho phép phát triển các công trình khách sạn, nhà hàng, biệt thự cao cấp, khu vui chơi giải trí... để phục vụ lưu trú và sinh hoạt cho các nhà đầu tư, các chuyên gia... trong khi đó chính sách của ta lại không cho phép xây dựng các dịch vụ trên nhưng lại mâu thuẩn với chính ta là cho phép các nhà đầu tư, các chuyên gia được tạm trú tại Khu thương mại tự do tối đa đến 3 năm.

Song song với đó, lĩnh vực và ngành nghề được hưởng ưu đãi về thuế TNDN 10% suốt đời dự án quá ít, chỉ trong phạm vi ngành công nghệ cao, công nghệ đặc biệt, công nghệ và công nghiệp sạch, trong khi đó đây là sân chơi riêng biệt và được xem là sân chơi nước ngoài với nước ngoài. Ngoài ra chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và hình thức sở hữu đất của ta lại bị giới hạn và ràng buộc. Chẳng hạn như Khu đảo Kish của Iran miễn 15 năm, Khu Ras A1 Khaimah của các Tiểu vương Quốc A Rập thống nhất và chế xuất (EPZ) của Thái Lan được miễn hoàn toàn thuế TNDN. Đối với hình thức sở hữu đất, các nhà đầu tư thứ cấp vào Khu thương mại tự do Chu Lai cũng như các nhà kinh doanh hạ tầng chỉ được thuê đất chứ không được sở hữu đất, các khu kinh tế của Thái Lan và các khu khác trên thế giới thì được áp dụng hình thức sở hữu này; hơn nữa thời gian thuê đất của ta cũng chỉ tối đa 50 năm sau đó được gia hạn thêm 20 năm, trong khi đó các khu kinh tế khác trên thế giới như Incheon (Hàn Quốc), Batam (Indonexia), Thẩm Quyến, Thiên Tân (Trung Quốc) và các khu kinh tế khác... thì thời gian thuê đất hoặc sở hữu đất từ 90 đến 120 năm.

Mặc khác, hoạt động xuất nhập khẩu ở đây cũng bị giới hạn, chỉ được nhập khẩu vào khu thương mại tự do đối với các loại hàng hóa theo quy định tại Nghị định 12 /2006/NĐ - CP, trong khi đó đây là sân chơi nước ngoài với nước ngoài và như vậy vô hình dung chúng ta trói buộc quyền tự do nhập khẩu, xuất khẩu đối với các loại nguyên liệu, máy móc thiết bị mà pháp luật của Việt Nam chưa quy định trong danh mục hoặc tạm cấp nhập khẩu... và trên thực tế các doanh nghiệp trong khu TMTD cũng chỉ sử dụng các loại nguyên liệu này cho sản xuất, gia công, tái chế rồi xuất đi nước ngoài chứ không nhập khẩu vào nội địa Việt Nam.

Vì vậy, để phát triển Khu thương mại tự do Chu Lai trong thời gian đến cần thiết phải có những hướng đi mới, nên xem xét điều chỉnh lại quy hoạch bằng cách giảm bớt diện tích, chỉ để lại một phần diện tích cho phát triển khu cửa hàng miễn thuế và phát triển khu công nghiệp, diện tích đất còn lại cho phát triển các khu đô thị, khu dân cư. Song song với đó cần làm việc lại với các Bộ, ngành Trung ương để tăng cơ chế chính sách cho phát triển khu này./.